Gıda sanayi ağırlıklı bir imalat sanayi yapısı olan ilimizde Kimya, Metal,Tekstil ve Toprak ürünleri öncü sektörler olarak görülmektedir. Sanayi sektörü; İlin ekonomik geçmişinde uzun yıllar yer almasına rağmen, İlin konumu gelişmiş illere ve pazarlara uzaklığı, zaman içinde yeterli sermaye birikiminin  sağlanamaması ve bulunduğu bölgenin önemli pazar imkanları oluşturamaması gibi sebeplerle bu güne kadar gelişme sağlayamamış ve Erzurum ekonomisinde başlıca bir sektör konumuna gelmiş bulunan devlet hizmetleri sektörü ile İl ekonomisinin temelini oluşturan tarım, hayvancılık ve ticaret sektörünün gerisinde kalmıştır.

 

Sanayi sektörünün yeterince gelişmemesinin sebebi;İlde kurulu bulunan kamu yatırımlarının oluşturduğu katma değer ile özellikle hizmet ve ticaret sektörlerinin katma değerlerinin sanayi yatırımlarına yönlendirilememesi de sayılabilir.           

 
1. ERZURUM  I. ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

 

1975 yılında faaliyete geçen I. Organize  Sanayi Bölgesi Ilıca yolu üzerinde 1.147.973 m2’lik bir alana kurulmuştur. Bu alanın 866.931 m2 si sanayi parsellerine, 76.179 m2 si yollara, 106.798 m2 si yeşil alana , 98.062 m2 si sosyal tesislere ayrılmıştır. Parsel dağılımı ile ilgili tablo aşağıya çıkarılmıştır.

 

Erzurum I. OSB’ de Parsel Dağılımı:

 
 Alan(m2)
 
Sanayi Parsel Alanı(88 parsel)
 866.931,87
 
Yol Alanı
 76.179,85
 
Yeşil Alan
 106.798,95
 
Genel Hizmet Alanı ve sosyal tesisler
 98.062,33
 
TOPLAM
 1.147.973   
 

 

Organize Sanayi Bölgesinde bulunan sanayicilerin ve bu sanayi işletmelerinde çalışmakta olan  personellerin hizmet ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması için konferans ve kafeterya binası, şarküteri, sağlık merkezi, garaj, tamir hane, cami ve itfaiye gibi tesisler faaliyete geçirilmiştir.

 

Erzurum I. OSB Sosyal Tesis Binaları:

Sosyal Hizmet Binası
 Alanı ( m2)
 
Konferans ve kafeterya binası
 1.780
 
İdare binası         
 340
 
Eğitim binası
 390
 
Sağlık merkezi
 260
 
Banka şubesi binası     
 240
 
Şarküteri
 28
 
PTT şube binası
 120
 
Garaj
 200
 
Tamirhane
 430
 
İtfaiye
 350
 
Cami
 200
 
TOPLAM
 6.118 m2


 II. ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

 

1975 yılında faaliyete geçen I. Organize Sanayi Bölgesinde bulunan parsellerin dolması üzerine 1998 yılında şehir merkezine 5 km uzaklıkta Pasinler yolu üzerinde güney taş sırtı mevkiinde 216 hektarlık bir alan Organize Sanayi Bölgesi olarak seçilmiş ve aynı yıl yatırım programına alınmıştır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca müteşebbis teşekkül başkanlığına gönderilen kamulaştırma talimatı doğrultusunda çalışmalarına başlayan müteşebbis teşekkül;

 

Mülkiyet listelerini, kadastral paftayı ve topoğrafik haritaları Sanayi ve Ticaret Bakanlığına göndermiş ve 2001 yılında kuruluş protokolünü Bakanlığa onaylattırmak suretiyle II. Organize Sanayi Bölgesinin tüzel kişiliği tescil ettirilmiştir. Ayrıca imar planına esas olacak jeolojik ve jeoteknik  raporları hazırlatarak  Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın onayına sunmuştur.

 

3. ERZURUM BESİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

 

Ülkenin ve Doğu Anadolu Bölgesinin  en önemli hayvansal üretim merkezlerinden biri olan Erzurum’da  son yıllarda gerileyen hayvancılığın yeniden canlandırılması, besicilik alanında organize bir alan oluşturularak bu sektörde faaliyet gösteren kişi ve firmaların sağlıklı bir çalışma alanına kavuşturulması, besicilik ile uğraşan firmaların verimliliğinin artırılması, kaliteli ürün üretimi, dış pazarlara erişim ve rekabet düzeyinin güçlendirilmesini sağlamak amacıyla  Erzurum  Valiliğimizce 14.06.2001 tarihinde ilimizde Besi Organize Sanayi Bölgesinin kurulması amacıyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına müracaat edilmiştir.

 

Besi Organize Sanayi Bölgesinin yer seçimi çalışmalarına 2002 yılında başlanılmıştır. Erzurum Besi OSB’nin yatırım programına alınmasına müteakip,Besi OSB olarak seçilen yerin mera vasfının kaldırılması için Tarım ve Orman Bakanlığına yazı yazılması gerekmektedir.Bu çalışmalar sonucunda yer seçimi çalışmaları sonuçlanacaktır.

 

Erzurum Besi Organize Sanayi Bölgesi şehir merkezine 18 km mesafede İlin kuzeyinde düz tepe mevkiinde 112 hektarlık bir alana kurulacaktır. Besi Organize Sanayi Bölgesinin planlaması ve besi işletmelerinin adet ve alanları aşağıda tabloda gösterilmiştir.

 

Besi Organize Sanayi Bölgesinin Planlanması :


Sanayi sektöründe faaliyet gösteren işletmeler,başta tarım ve hayvancılık olmak üzere ilin doğal kaynak potansiyelini değerlendirmeye yönelik olarak faaliyet gösteren gıda, maden, taş ve toprağa dayalı sanayi ağırlıklı bir yapıya sahiptir.Ancak İlimizde Tekstil alanında son yıllarda yapılan yatırımlar , mevcut durumun değişebileceğinin en önemli göstergesidir.

 

Sanayi sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin diğer bir özelliği ise küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmasıdır.Bu özelliği sebebiyle söz konusu işletmeler;sadece yerel pazarlara hitap edebilmekte ve oldukça düşük istihdam sağlamaktadırlar. Ayrıca kapasite ve kapasite kullanma oranlarının düşüklüğü, üretimin düşük olarak gerçekleşmesine, üretimin düşüklüğü ise düşük katma değer  oluşmasına sebep olmaktadır.

 

Yıllardır devam etmekte olan bu durum sonucu işletmelerin sermayeleri oldukça küçülmüş bulunmaktadır.

 

İlimizde faal olan 81 sanayi tesisinde 2092  kişi istihdam edilmektedir. Haziran 2004 ayı itibariyle İlimizde 22 kapalı, 19 yarım kalan ve 1 adette devam eden tesis bulunmaktadır. Kapalı ve   yarım kalan tesislerin10 ar adedi  sorunların çözümlenmesine müteakip  üretime geçe bilecek durumdadır. Kapalı olan tesislerin 11’i ile yarım kalan tesislerin 10 adedi Organize Sanayi Bölgesinde bulunmaktadır.

 

Parsel dağılımı
 Alanı(Hektar)
 
Ağaçlandırma/yeşil alan
 10 Hektar
 
Yollar/kamyon ve tır otoparkı
 10 Hektar
 
Genel hizmet alanı(Eğitim, sosyal tesisler v.s.)
 6 Hektar
 
Besi işletmeleri (Açık-kapalı padok v.s.)
 59 Hektar
 
Bina ve sağlık koruma bandı çekme mesafeleri
 27 Hektar
 
TOPLAM
 112 Hektar
 

 

Besi işletmelerinin adetleri ve alanları :

Adetleri
 Alanları
 
50 adet
 1000 m2
 
50 adet
 2000 m2
 
50 adet
 3000 m2
 
50 adet
 4000 m2
 
15 adet
 6000 m2
 
TOPLAM     265 tesis
 59 Hektar
 

 

4. OLTU ORGANİZE  VE BESİ SANAYİ BÖLGESİ:

 

Olur, Narman, Şenkaya ve Uzundere ilçelerine merkezi konumda olan ,Karadeniz bölgesine yakınlığı nedeniyle ılıman bir iklimin hakim olduğu ve Türk  Cumhuriyetlerine yakınlığı nedeniyle ihracata yönelik yatırım yapmak isteyen firmalar için ideal bir yer olan Oltu İlçemizde Organize Sanayi Bölgesi yer seçimi çalışmaların 2001 yılında tamamlanmıştır.

 

İlçe merkezine 2.5 km mesafede kobazalar tepe mevkiinde 125 Hektar büyüklüğünde bir alan üzerine kurulacak olan Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili çalışmalar müteşebbis  teşekkül başkanlığı tarafından hızlı bir şekilde yürütülmektedir.

 

Bölgede gerileyen hayvancılığa ivme kazandırılması amacıyla Besi Organize Sanayi Bölgesi yapılması da planlanmaktadır. 2004 yılında Oltu Besi Organize Sanayi Bölgesinin yer seçimi çalışmalarına başlanılacaktır.

 

FAAL OLAN KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ :

 

İlimizde Sanayi ve Ticaret Bakanlığının kredi desteği ile kurulan 4 adet Küçük Sanayi Sitesi  bulunmaktadır. Bunlardan 3’ü Merkez İlçede 1’i ise Oltu İlçemizdedir. Merkez İlçemizde Faaliyette olan 3 adet Küçük Sanayi Sitesinin toplam alanı 522.000 m2 dir. Tortum yolu üzerinde  bulunana Erzurum Merkez Küçük Sanayi Sitesi ve Madeni Sanatkarlar Küçük Sanayi Sitemizdeki tüm işyerleri doludur. 2000 yılında Ilıca yolu üzerinde faaliyete geçen ve 200 işyeri bulunan Metal İşleri Küçük Sanayi Sitemizin doluluk oranı % 45 ,1999 yılında Oltu İlçemizde  faaliyete geçen Oltu Doğutaş Küçük Sanayi Sitemizin ise doluluk oranı % 87 ’dir.

 

Tortum yolu üzerinde bulunan S.S. Madeni Sanatkarlar Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi Başkanlığı tarafından daha sonra Sanayi Sitesinin rezerv alanında  178 işyeri daha yapılarak işyeri sayısını 480 yükseltmiştir.

 

PROJE VE YAPIM AŞAMASINDAKİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ:

 

İlimizde yapım aşamasında 2 adet, proje aşamasında 3 adet Küçük Sanayi Sitesi    bulunmaktadır.Bu sanayi siteleri ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir.

 

S.S AZİZİYE OTOBAN KÜÇÜK SANAYİ SİTESİ :

 

Alt yapı projelerini Sanayi ve Ticaret Bakanlığına onaylattırdı. Zemin iyileştirme  çalışmalarına başladı. 2002 yılı yatırım programına alındı. 2004 yılı alt yapı ödeneği 100 MİLYAR olan Sanayi Sitesinin gerçekleşmesi üst yapının kredilendirilmesi ile mümkün olacaktır.





S.S PASİNLER KÜÇÜK SANAYİ SİTESİ :     


Sanayi ve Ticaret Bakanlığı elemanları tarafından  seçilen alan Kooperatif ortakları tarafından beğenilmedi. Kooperatif ortakları 50 dönüm bir arsa satın alarak kendi imkanlarıyla bu arsa üzerine Sanayi Sitesini yapmayı planlamaktadır.

 

TORTUM KÜÇÜK SANAYİ SİTESİ :

 

Küçük Sanayi Sitesinin kurulacağı alan Bakanlığımız elemanlarınca 12.09.1999 tarihinde  belirlendi. Seçilen alanı satın alma talimatı ilgililere Bakanlığımızca gönderildi.Ancak Tortum Küçük Sanayicisi, Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi kurmadığı için Sanayi Sitesinin yapımına yönelik her hangi bir faaliyet gerçekleştirilemedi.